Em tôi, liệt sĩ Nguyễn Đình Trường, sinh ngày 25/3/1950; quê Minh Đức, Ứng Hòa, Hà Tây (cũ); nhập ngũ tháng 7/1967, hy sinh ngày 27/2/1971. Gần 38 năm qua gia đình tôi lặn lội đi tìm hài cốt em tôi như thể “mò kim đáy biển” vì trên giấy báo tử của Cục Cán bộ thuộc Tổng cục Chính trị Bộ Quốc phòng chỉ ghi: Đơn vi KH; nơi hy sinh: mặt trận phía Nam; an táng tại khu vực riêng của đơn vị gần mặt trận.

Cũng may cho gia đình tôi, những năm 1980’, anh Cự, cựu chiến binh ở xã tôi cho biết: cuối năm 1970, em tôi tham gia chiến dịch Đường 9 Nam Lào và trực tiếp dẫn đại đội bộ binh đánh chiếm điểm cao 550 thuộc xã A Xin, huyện Mường Noòng tỉnh Xavalakhét và đã hy sinh anh dũng ở đó..

Được sự giúp đỡ của Tỉnh đội Quảng trị, Thường vụ huyện ủy và UBND huyện Hương Hóa, năm 1992 gia đình tôi đã đến các bản xung quanh điểm cao 550, xã A Xin huyện Mường Noòng để tìm kiếm em tôi. Nhưng do đã nhiều năm sau chiến tranh, những dấu vết của chiến trường xưa đã thay đổi quá nhiều nên chúng tôi không thể tìm được nơi yên nghỉ của em tôi cùng đồng đội của chú ấy.

Trước khi trở về Hà Nội, tôi tới Đòan 584 thuộc Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị (đòan qui tập mộ liệt sĩ khu vực Nam Lào) để tìm hiểu các thông tin về qui tập mộ liệt sĩ. Đồng thời tôi ghi địa chỉ của tôi cùng các thông tin về em tôi cho Đòan, hy vọng nếu thấy hài cốt em tôi, xin Đòan báo trực tiếp cho gia đình tôi biết.

Từ năm 1993 đến 1995, đã nhiều lần tôi đi khắp các nghĩa trang ở Quảng Trị: Từ nghĩa trang Trường Sơn, nghĩa trang Đường 9 đến các nghĩa trang ở các huyện Do Linh, Cam Lộ, Hải Lăng … và nghĩa trang quốc gia ở huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, với những mong ước rằng: biết đâu em tôi đã được qui tập về các nghĩa trang này.

Năm 1994 gia đình tôi đã kiên trì theo nhà ngọai cảm Phan Thị Bích Hằng. Kết quả chị Hằng cho biết vắn tắt “Cháu đã gặp được chú rồi, chú cho biết thi thể chú ấy không còn gì; hiện chú đang vui với đồng đội nên chú ấy không muốn về, gia đình thương nhớ thì đề nghị địa phương lập cho chú ấy ngôi mộ ở nghĩa trang của xã là chú ấy vui rồi, gia đình không phải đi tìm chú ấy nữa”.

Nhà ngọai cảm Bích Hằng nói vậy nhưng không làm tôi nản lòng. Trong tâm tưởng của tôi, có thể em tôi đã được qui tập nhưng là “vô danh” nên tôi chưa tìm được.

Cuối năm 1995, tôi lại vào Quảng Trị đi tìm em tôi. Lần này tôi được Đòan 584 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị giúp đỡ rất tận tình, các anh đã cung cấp cho tôi 10 bản sơ đồ mộ chí các liệt sĩ được qui tập đợt 2 năm 1995 ở 2 huyện Sê Pôl và Mường Noòng để tôi tìm kiếm thêm thông tin từ các cựu chiến binh, hy vọng như các anh ấy nói “biết đâu lại có người biết phần mộ của em tôi thì thật là tuyệt vời”

Không may cho gia đình tôi là anh Cự đã mất năm 1995, tôi không tìm được thông tin nào hơn để xác định mộ của em tôi. Tôi đành để các bản sơ đồ mộ chí đó lên ban thờ cùng các di vật của em tôi, hang ngày hương hoa, cầu chúc sự yên bình cho tất cả anh em đồng đội của chú ấy. Đồng thời gia đình tôi đã đăng tin tìm mộ liệt sĩ trên đài truyền hình Việt Nam và trên trang tin điện tử Nhắn tìm đồng đội của trung tâm Marin…

Một mặt gia đình và vợ con tôi vẫn tiếp tục tìm kiếm em tôi qua các nhà ngọai cảm Nguyễn Đức Phụng, Nguyễn Thị Nguyện và Nguyễn Ngọc Hoài. Thực tình tôi tìm kiếm thông tin qua các nhà ngọai cảm là để như chị Nguyễn Ngọc Hòai nói “thu thập và chắt lọc từ nhiều nguồn tin để có quyết định đúng đắn. Đối với mộ do nhà ngọai chỉ dẫn nhưng là liệt sĩ chưa biết tên ở các nghĩa trang thì nhất thiết phải thử AND mới có đủ điều kiện để khẳng định người thân nhà mình”

Hai năm gần đây tôi biết kỹ thuật thử nghiệm AND đã được ứng dụng ở Việt Nam có kết quả rất chính xác. Tôi nảy ý tưởng xin mẫu thử AND để tìm em tôi.

Tôi lại nghiên cứu tỷ mỷ các bản sơ đồ mộ chí do Đòan 584 cung cấp và tập trung vào bản sơ đồ do anh Nguyễn Hữu Vận vẽ những bãi mộ được qui tập ở xã A Xin, trong đó có 3 ngôi mộ mang số 9, 10, 11 được qui tập ở bản La Đơ, chân điểm cao 550. Kết hợp với thông tin từ nhà ngọai cảm Nguyễn Thị Nguyện nói về đặc điểm và hòan cảnh hy sinh của em tôi. Tôi đã cùng đại gia đình của tôi thống nhất lập kế họach đi Quảng Trị một lần nữa với quyết tâm và hy vọng lần này may ra tìm được chú ấy.

Để chuẩn bị cho chuyến đi, trước hết tôi liên hệ với Ban quản lý nghĩa trang Đường 9 để tìm hiểu về 3 ngôi mộ nói trên. Thật may mắn cho tôi, sau 1 ngày tra cứu, anh Ngô Thanh Hòai cho biết 3 ngôi mộ đó nay là các mộ số 89, 90, 91 thuộc lô 12 ở nghĩa trang. Đồng thời tôi liên hệ với Viện Công nghệ sinh học thuộc Viện Khoa học Việt Nam. Ở đây tôi được Phó giáo sư, tiến sĩ Lê Quang Huấn, trưởng phòng công nghệ tế bào động vật hướng dẫn thủ tục cần thiết và cách lấy mẫu để làm thử nghiệm AND.

Trước khi khởi hành và trong thời gian ở Quảng Trị, gia đình tôi đã làm đầy đủ các thủ tục về tâm linh để cầu mong cho việc tìm kiếm em tôi đạt được kết quả.

Ngày 20/6/2008 tôi đã xin được mẫu và ngày 23/6/2008 tôi đã đưa mẫu đến Viện Công nghệ sinh học để làm các thủ tục xin thử AND.

Thực tình, tôi không có hy vọng nhiều vì xung quanh xã A Xin và điểm cao 550 có 25 mộ được qui tập đợt 2 năm 1995, trong đó có tới 20 mộ chưa biết tên. Hơn nữa kể từ năm 1984 đến 1995, Đòan 584 đã rà đi sóat lại ở khu vực này nhiều lần, không có lẽ mãi đến cuối năm 1995 mộ em tôi mới được đưa về đất mẹ. Tuy nhiên tôi vẫn thầm mong lần này sẽ tìm được em tôi.

Thời khắc trọng đại: Đúng 16 giờ ngày 15/8/2008 (Rằm tháng bảy năm Mậu Tý) máy điện thọai của tôi đổ chuông, nhìn màn hình tôi thấy tên Gs. Huấn, tôi hồi hộp mở máy, và nghe thấy giọng anh Huấn run run báo tin “Mẫu ở mộ số 90 là hài cốt của em anh” Tôi chỉ nghe có vậy, nước mắt tôi tuân trào, tôi kêu to cho cả cơ quan nghe “cả nhà ơi, đã thấy em tôi rồi”. Mọi người trong cơ quan tới tấp chúc mừng tôi. Thật là điều kỳ diệu đã đến với gia đình tôi. Sau vài phút chấn tĩnh lại, tôi mở máy lần lượt báo tin cho các anh, chị, em cùng vợ và các con, cháu tôi biết tin đặc biết này. Khi nghe tôi thông báo, các anh, chị tôi đều òa ra khóc vì sung sướng.

Thế là sau gần 38 năm hy sinh vì nước vì dân và là liệt sĩ vô danh, nay em tôi đã có tên tuổi và sẽ có dịp trở về nơi chôn nhau cắt rốn, được gần gũi với ông bà, bố mẹ và chúng tôi. Và chúng tôi đã thực hiện được ước nguyện của bố tôi trước khi qua đời cùng ước nguyện của cả gia đình dòng họ chúng tôi từ nhiều năm nay.

Nhân đây gia đình tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị Đòan 584 thuộc Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị đã không quản ngại gian nan, vất vả đưa được hài cốt em tôi cùng các chiến sĩ hy sinh bên nước bạn Lào về đất mẹ; Xin chân thành cảm ơn Ban quản lý nghĩa trang Đường 9 đã nhiều năm chăm sóc phần mộ em tôi cùng đồng đội chú ấy một cách chu đáo nghĩa tình; Xin chân thành cảm ơn Viện Công nghệ sinh học đã khắc phục mọi khó khăn, hết lòng với các gia đình liệt sĩ bằng nghĩa cử cao đẹp và khoa học kỹ thuật tiên tiến góp phần làm dịu nỗi đau của thân nhân các liệt sĩ chúng tôi.

Lưu ý: Hiện nay 2 mẫu thử AND của hai liệt sĩ chưa rõ tên cùng quy tập tại Bãi mộ ở bản La Đơ, khu vực điểm cao 550 có 3 mộ mang số 9, 11 đều chưa biết tên. (Nay các liệt sĩ đã được yên nghỉ tại nghĩa trang quốc gia Đường 9 mang các số mộ tương ứng: 89, 91) đang nằm tại Viện công nghệ sinh học. Vậy đề nghị các thân nhân gia đình liệt sĩ đối chiếu lại thông tin về nơi hy sinh của liệt sĩ và các cựu chiến binh từng chiến đấu cùng 3 liệt sĩ cần thêm thông tin gì xin liên hệ với thân nhân của liệt sĩ Trường để mau chóng trả lại tên cho hai liệt sĩ.