Phóng sự - Ký sự

Trở lại Tây Ninh lần này (1.3.2010), tôi chỉ có 120 phút để làm việc với thượng tá Lê Văn Mỹ - đội trưởng đội quy tập K71 của BCH quân sự tỉnh Tây Ninh.

3 năm trước, tôi đã có dịp làm việc với anh qua điện thoại khi tìm hiểu về đơn vị H24  và cũng là lần đầu tiên tôi biết tới địa danh Mimốt của nước bạn Campuchia. Lần đó nhờ có anh mà gia đình chị Phượng (tôi không nhớ rõ tên của liệt sĩ chỉ biết người liên hệ với tôi là chị Phượng con gái của liệt sĩ) thông qua Trung tâm MARIN  đã xác định chính xác nơi chôn cất chú và nơi quy tập. Cuối năm đó, gia đình chị đã chuyển được hài cốt của chú liệt sĩ này về quê nhà tại Quảng Ninh. Chị Phượng nói với tôi: “ anh Mỹ tốt lắm, anh ấy hướng dẫn chị chi tiết, ghi chép và cẩn thận đối chiếu với thông tin về nơi bố chị hy sinh trong hồ sơ tại quân khu 7. Sau đó dựa trên nhật ký quy tập của K71, anh Mỹ đã xác định chính xác ngôi mộ của bố chị. Hôm chị từ Quảng Ninh bay vào Tp.HCM, rồi đi xe ô tô khách từ Tp.HCM vào thị xã Tây Ninh, anh ấy đã tiếp đón chu đáo và hướng dẫn hỗ trợ nhà chị đưa bố về chu đáo lắm. Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi ngay tại nơi đồn trú của K71 (thuộc ấp Cẩm Thắng, xã Cẩm Giang, huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh) đã cho tôi thêm nhiều thông tin quý báu.

Xin anh cho biết thời gian thành lập và địa bàn quy tập của đội quy tập K71?

Đội quy tập K71 thành lập tháng 11 năm 2000. Từ đó đến nay, đội đã tham gia 19 đợt quy tập trên địa bàn 5 tỉnh của Campuchia là Kong Pong Chàm, Siêm Riệp, Bát Đom Bong, Ốt Đo Miên Chây, Ban Tia Miên Chây.

Trong 19 đợt quy tập này, các cán bộ chiến sĩ của đơn vị đã tìm kiếm và quy tập được 1.373 bộ hài cốt liệt sĩ. Trong đó chỉ có 66 liệt sĩ có tên, đội đã bàn giao cho gia đình, đơn vị. Riêng tỉnh Kong Pong Chàm là gần 1000 bộ hài cốt.

Con số 66 liệt sĩ có tên trong tổng số 1.373 liệt sĩ sẽ khiến nhiều người đau lòng?

Anh em trong đơn vị cũng không khỏi bùi ngùi xót xa. Các bác, các chú đều được chôn cất rất chu đáo, có ni-lông bao bọc cẩn thận và có rất nhiều người được chôn cùng lọ pênêxinlin nhưng do thời gian quá lâu nên bên trong lọ khi tìm thấy chỉ còn những mủn li ti hoặc bột giấy ngả màu. Các tỉnh của Campuchia giáp Tây Ninh trong kháng chiến chống Mỹ thời kỳ từ 1968 đến 1974 là vùng hậu phương của bộ đội nên tòan bộ các trạm phẫu thuật lớn như K21, K23, K28 (Cục hậu cần), bệnh viện K50 (bệnh viện cấp Bộ), K52 (bệnh viện cấp quân đòan) đều đặt tại đây. Chính vì vậy nên hầu hết những nơi mà K71 quy tập đều thuộc trạm phẫu, bệnh viện. Đó là lý do tại sao các bác, các chú được chôn cất chu đáo, có lọ pênêxinlin.

Địa bàn rộng như vậy thì công tác quy tập có khó khăn gì không anh?

Khó khăn về địa lý, về thời gian, không gian, anh em trong đội đều không nề hà. Khó khăn mấy, xa xôi mấy mà có thông tin về các bác, các chú, anh em đều quyết tâm cố gắng hết mình nhưng sau hơn 40 năm chiến tranh, cảnh vật thay đổi nhiều, thông tin cũng không tập hợp tại một chỗ nên việc quy tập cũng có nhiều hạn  chế.

Thời gian đi quy tập của K71?

Anh em trong đội bắt đầu mùa quy tập từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau và từ tháng 3 đến tháng 6.

Trong suốt 9 năm thực hiện công tác quy tập, có kinh nghiệm nào anh muốn chia sẻ với thân nhân liệt sĩ không?

Hiện nay, có rất nhiều thân nhân liệt sĩ liên hệ với đội quy tập K71. Nhưng không phải thông tin nào, K71 cũng có thể cung cấp được.

Thân nhân liệt sĩ nên tìm thông tin từng bước như cần xác định được tọa độ hy sinh của liệt sĩ, nếu có đồng đội còn sống thì càng tốt. Sau khi có thông tin chính xác về nơi hy sinh của liệt sĩ nếu thuộc 5 tỉnh trên của Campuchia thì thân nhân có thể liên hệ trực tiếp với K71 hoặc thông qua Trung tâm thông tin về liệt sĩ để anh em trong đơn vị rà soát xem đã quy tập về chưa và quy tập về đâu?

Tôi cũng xin lưu ý là 90% liệt sĩ được tìm thấy tại 5 tỉnh trên của Campuchia là là các liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ.

Cảm ơn anh!